Zaćma Łódź - przyczyny, objawy, leczenie - Rewolucji59

Zaćma to popularna choroba oczu, która dotyka najczęściej osoby po 55 roku życia. Według danych statystycznych tylko w Polsce dotknęła już 800 tysięcy ludzi. Na całym świecie jest już ich ponad 20 milionów. Jest to również najczęściej spotyka choroba oczu, która z czasem może powodować nawet całkowitą ślepotę. Nazywana jest również kataraktą.

Niestety mimo wciąż rozwijającej się medycynie, nauka wciąż nie zna sposobów na zapobieganie rozwoju zaćmy. Na szczęście zabiegi usuwające zmętnioną soczewkę są bardzo powszechne, dzięki czemu pacjenci odzyskują wzrok lub poprawiają zdolność widzenia po wykonaniu zabiegu. Jest to zabieg, który nie niesie za sobą dużego ryzyka i daje duże nadzieje, jeśli zostanie przeprowadzony we wczesnym stadium.

Jak objawia się zaćma?

Zaćma to choroba, która powoduje zmętnienie soczewki. Jest to widoczne gołym okiem. Na początku na źrenicy pojawia się niewielka szara kropka, która z czasem zajmuje całe centralne pole oka. Pierwszymi objawami katarakty jest pogarszanie wzroku, które można porównać do patrzenia przez brudne okulary. Z czasem przed oczami zaczynają pojawiać się plamy i mroczki, które już nie znikają. Dodatkowo przy bezpośrednim patrzeniu na źródło światła, osoba dotknięta chorobą może doświadczyć zjawiska olśnienia i większej wrażliwości na światło. Kolejnym objawem jest gorsze widzenie kolorów, które stają się mniej wyraźne i żywe.

Zaćma to choroba, która nie boli. Nie powoduje łzawienia, zaczerwienienia czy swędzenia, przez co na początku jest trudna do rozpoznania. Pacjenci zgłaszają się do okulistów będąc pewnymi, że ich okulary korekcyjne są już za słabe, dzięki czemu  lekarz może w miarę szybko zdiagnozować zaćmę, zanim obejmie ona całe oko. Co ciekawe, zaćma może pojawić się jednocześnie na obu oczach lub tylko na jednym.

Rodzaje zaćmy

Zaćma może być spowodowana wieloma czynnikami. Przyjmuje charakter wrodzony oraz nabyty. Zaćma wrodzona pojawia się już u niemowląt i małych dzieci. Jej przyczyną leży jeszcze w łonie matki. Na pojawienie się katarakty wrodzonej mogą wpłynąć przyjmowane leki przez kobiety w ciąży, zakażenia wewnątrzmaciczne czy przebyte w ciąży choroby wirusowe, takie jak różyczka. Jednak 1/3 przypadków zachorowań na zaćmę wrodzoną powstaje przez dziedziczenie.

Zaćma pojawiająca się u osób starszych nazywana jest zaćmą starczą. Istnieją aż trzy odmiany zaćmy starczej: korowa, podtorebkowa czaszowata oraz jądrowa, które rozróżnia się ze względu na umiejscowienie katarakty w oku. Zaćma korowa pojawia się na zewnętrznej części soczewki i jest najbardziej widoczna; zaćma podtorebkowa bardzo szybko upośledza widzenie z powodu rozwijania się pod tylną soczewką torebki. Natomiast zaćma jądrowa nie wpływa znacznie na zaburzenia widzenia, ale powoduje stwardnienie jądra soczewki co prowadzi do krótkowzroczności. Rzadko u pacjentów zdarza się pojawienie tylko jednego rodzaju zaćmy – najczęściej diagnozuje się mieszane postaci katarakty.

Zaćma następowa pojawia się w wyniku chorób i stosowanych leków. Najczęściej dotyka osoby chore na cukrzycę, ponieważ wahania glukozy we krwi skutkują powstawaniem różnych zmian w obrębie oka. W tym przypadku zaćma postępuje bardzo szybko i nie można jej zapobiec, ani spowolnić rozprzestrzeniania się na soczewce.

Zaćma następowa może być też efektem niedoboru jonów wapnia, które mogą powstać po usunięciu przytarczyc podczas operacji wycinania tarczycy. Rozróżniamy też zaćmę kortyzonową, która może wystąpić już po roku regularnego przyjmowania sterydów oraz zaćmę galaktazową, która jako jedyna jest odwracalna i można wyleczyć ją prawidłową dietą.

Zaćma pourazowa jak sama nazwa wskazuje może pojawić się w efekcie urazów gałki ocznej. Wyróżniamy tu zaćmę popromienną, hutniczą oraz elektryczną. Zaćma popromienna oraz hutnicza wywołana jest poprzez nadmierną ekspozycję oka na działanie promieniowania podczerwonego oraz ultrafioletowego. Zaćma elektryczna może pojawić się po silnym porażeniu prądem.

Zaćma pourazowa może wytworzyć się po uderzeniu oka lub okolic oczodołu, a także po silnym uderzeniu w głowę. Najczęściej jednak spowodowana jest po urazach bardziej bezpośrednich, gdzie podczas wypadku nastąpi przebicie gałki ocznej ostrym przedmiotem.

Ostatnią przyczyną powstawania zaćmy są powikłania po innych chorobach przewlekłych oczu. Taki rodzaj zaćmy nazywany jest zaćmą powikłaniową, która jest następstwem jaskry, retinopatii barwnikowej lub innych chorób wpływających na zaburzenia wzroku.

Jak wyleczyć zaćmę?

Nauka nie znalazła jeszcze leków zapobiegających lub hamujących rozwój zaćmy, tym bardziej nie znamy jeszcze środków na chemiczne leczenie tej choroby. Obecnie jedyną metodą leczenia jest zabieg operacyjny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpienie jej nową.

Zabieg jest prosty i krótki. Po skończeniu operacji pacjent jest od razu wypuszczany do domu, nie ma potrzeby pozostawania na obserwacji w szpitalu, chyba że stan pacjenta na to wskazuje.

Jeszcze kilkanaście lat temu lekarze usuwali całą soczewkę i wszczepiali na jej miejsce soczewkę syntetyczną, jednak miało to ogromną wadę. Pacjent po operacji musiał nosić okulary korekcyjne o dużej mocy, ponieważ prowadziło to do nadwzroczności. Dziś usuwa się jedynie przednią część soczewki lub rozbija powstałe zmętnienia, dzięki czemu nowa soczewka nie powoduje już kolejnych problemów ze wzrokiem.

W Polsce zabieg usunięcia zaćmy jest refundowany i pacjenci mogą wykonać go bezpłatnie. Dużym minusem jest jednak to, że na zabieg czeka się nawet kilka lat, przez co osoby dotknięte kataraktą mogą przez ten czas prawie całkowicie stracić wzrok. Istnieje też wiele prywatnych klinik i praktyk lekarskich, które oferują natychmiastowe zabiegi, za które niestety trzeba zapłacić z własnej kieszeni.

Najnowocześniejszy i uważany za bardzo skuteczny oraz bezpieczny sposób usunięcia zaćmy to leczenie laserem femtosekundowym. Zapewnia dużo mniejsze ryzyko powikłań oraz bardziej precyzyjną pracę. Niestety jest to bardzo droga metoda, która stosowana jest dopiero w kilku miejscach na świecie, jednak daje duże nadzieje i szanse dla osób chorujących na zaćmę lub już będących w grupie ryzyka.

Jak wygląda operacja zaćmy i jak należy się do niej przygotować?

Do operacji zaćmy pacjent nie potrzebuje specjalnych przygotowań. Na dobę przed wyznaczoną datą nie należy używać żadnych kosmetyków wokół oczu, trzeba także zrezygnować z wykonywania makijażu. Nie poleca się również picia alkoholu, kawy, herbaty oraz napojów z kofeiną. Na zabieg należy przyjść na czczo, co oznacza, że ostatni posiłek powinien zostać spożyty na 6 godzin przed terminem operacji. Wyjątkiem są osoby cierpiące na cukrzycę, które po przyjęciu insuliny muszą zjeść zbilansowany posiłek.

Po zgłoszeniu się na zabieg pacjent zostanie przebrany w specjalny fartuch. Zabieg odbywa się w pełnej świadomości pacjenta, otrzymuje on tylko krople znieczulające do oczu, które zapewnią całkowitą bezbolesność usunięcia zaćmy.

Zabieg wykonywany jest różnie w zależności od lekarza lub placówki oraz używanego sprzętu. Leczenie zaćmy polega na nacięciu rogówki i wprowadzeniu w otwór maleńką końcówkę fakoemulsyfikatora, którego zadaniem jest rozbicie zmętniałych części soczewki oraz ich usunięcie. Następnie w to miejsce wprowadza się syntetyczną soczewkę, która wcześniej została indywidualnie dobrana dla pacjenta. Cały zabieg trwa około 20-30 minut.

Po zabiegu, w zależności od stanu pacjenta, wypuszcza się go od razu do domu pod opieką drugiej osoby lub zostawia na kilka godzin w sali pooperacyjnej. Zaleceniem jest, aby pacjent zgłosił się na  kontrolę oka, najczęściej 7 dni po zabiegu.

Oko po zabiegu goi się przez około 2 miesiące. Tyle trwa całkowita regeneracja nacięcia soczewki. W tym czasie należy na siebie uważać bardziej niż zwykle, aby nie dopuścić do pogorszenia stanu zdrowia. Po zabiegu zaćmy nie wolno wykonywać obciążających ćwiczeń, schylać się czy podnosić ciężkich przedmiotów, ponieważ może to spowodować niewskazane po operacji podwyższenie ciśnienia w gałce ocznej. Dodatkowo nie wolno korzystać z sauny i zażywać gorących kąpieli. Zabronione jest także uciskanie i drapanie oka oraz zaciskanie powiek na przykład przy kichaniu czy kaszlu.

Zaćma wtórna

Czasami zdarza się, że po operacji zaćmy powraca ona wcześniej czy później. Zdarza się, że zabieg został wykonany nieprawidłowo i nie usunięto zaćmy całkowicie, co powoduje jej dalszy rozwój. Jednak przy dzisiejszej medycynie i zabiegach usuwania katarakty zdarza się to niezwykle rzadko. Najczęściej powodem powrotu zaćmy jest odmiana następowa zaćmy. Jeśli pacjent choruje na cukrzycę lub ma usuniętą tarczycę, zaćma może pojawić się po jakimś czasie od jej usunięcia, ponieważ wciąż nie usunięto przyczyny powstawania katarakty, a jedynie jej skutek. Również powstałe po operacji urazy oka mogą doprowadzić do ponownego powstawania zmętnienia soczewki.

Zaćmę wtórną można usunąć podczas zabiegu, który jednak różni się od pierwszego leczenia. Zabieg zwany kapsulotomią przeprowadzany jest za pomocą wiązki laserów neodymowo-yagowych, które tworzą mały otwór w centralnej części torebki tylnej soczewki. Dzięki temu niewielkiemu otworowi jakość widzenia znacznie się poprawia. Zabieg ten jest bardzo szybki i również bezbolesny.